Methadon được chỉ định trong điều trị tình trạng phụ thuộc opioid, thay thế các opioid khác (như heroin, morphin, oxycodon, tramadol, ...). Thuốc cũng được sử dụng để điều trị đau do ung thư ở bệnh nhân không đáp ứng với các thuốc opioid khác, thông qua khuôn khổ chương trình Kê đơn nhân đạo (Cadre de Prescription Compassionnelle) của Cơ quan Quản lý Dược phẩm và Sinh phẩm Y tế Pháp (ANSM).

Việc kê đơn và cấp phát methadon được quản lý theo các quy định nghiêm ngặt, chỉ bác sĩ chuyên khoa được phép kê đơn, phải sử dụng mẫu đơn thuốc bảo mật và trong thời hạn giới hạn. Đơn thuốc methadon luôn phải đi kèm với một bộ dụng cụ naloxon sẵn sàng sử dụng.

Sự gia tăng các trường hợp quá liều liên quan đến methadon

Dữ liệu gần đây từ các cuộc khảo sát quốc gia về cảnh giác dược, chất gây nghiện và từ các trung tâm chống độc (giai đoạn 2021-2025) cho thấy số lượng báo cáo về tình trạng quá liều và biến cố nghiêm trọng liên quan đến methadon tiếp tục có xu hướng gia tăng, thậm chí tăng gấp đôi so với giai đoạn giám sát trước đó.

Quá liều methadon có thể dẫn đến ngừng tuần hoàn - hô hấp, thậm chí tử vong. Tuy nhiên, phần lớn các trường hợp tử vong này có thể được phòng ngừa bằng cách sử dụng naloxon kịp thời. Naloxon giúp phong bế tạm thời các tác động của tình trạng quá liều opioid như methadon, trong khi chờ người bệnh được cấp cứu và điều trị.

Các khảo sát cảnh giác dược đã xác định được những yếu tố nguy cơ dẫn đến quá liều methadon, bao gồm cả ở những bệnh nhân đang tuân thủ phác đồ điều trị:

- Giai đoạn khởi trị: tăng liều methadon quá nhanh hoặc sử dụng liều khởi đầu quá cao;

- Giai đoạn kết thúc: ngừng methadon đột ngột hoặc giảm liều quá nhanh

- Sử dụng thuốc không đều đặn (không tuân thủ phác đồ) 

- Tương tác với các thuốc dùng đồng thời;

- Sử dụng đồng thời với các chất khác (rượu, opioid khác, cocain...);

- Sử dụng thuốc sai mục đích (ngoài chỉ định y tế, chia sẻ thuốc với người khác...).

Nếu được sử dụng đúng theo chỉ định và được theo dõi chặt chẽ, methadon vẫn là một phương pháp điều trị hiệu quả và thiết yếu trong điều trị thay thế opioid khi nghiện opioid cũng như điều trị đau mạn tính do ung thư.

Nguy cơ tương tác thuốc 

Có nguy cơ xảy ra tương tác thuốc giữa methadon và một số thuốc bao gồm thuốc hướng thần, thuốc chống trầm cảm, thuốc chống loạn thần, kháng sinh, thuốc chống nấm, thuốc điều trị rối loạn tiêu hóa và một số thuốc điều trị ung thư.  

Theo dữ liệu từ các báo cáo cảnh giác dược, số lượng báo cáo phản ứng có hại nghiêm trọng liên quan đến các tương tác thuốc này có xu hướng gia tăng. Các phản ứng được ghi nhận bao gồm quá liều, rối loạn nhịp tim kèm theo thay đổi trên điện tâm đồ (không thể đảo ngược bằng naloxon), có thể dẫn đến tử vong, cũng như hội chứng cai thuốc.

Do đó, ANSM khuyến cáo nhân viên y tế và người bệnh cần nâng cao cảnh giác đối với nguy cơ tương tác thuốc trong suốt quá trình điều trị.

Khuyến cáo dành cho nhân viên y tế

- Luôn rà soát các thuốc bệnh nhân đang sử dụng trước và trong quá trình điều trị bằng methadon.

- Theo dõi chặt chẽ tình trạng người bệnh khi khởi trị và điều chỉnh liều tăng dần một cách phù hợp.

- Kê đơn methadon kèm theo một bộ dụng cụ naloxon sẵn sàng sử dụng cùng lúc với methadon, đồng thời tư vấn cho người bệnh và người thân của họ về nguy cơ quá liều cũng như cách xử trí khi xuất hiện các triệu chứng quá liều. Hướng dẫn người bệnh sử dụng naloxon và liên hệ nhân viên y tế để được cấp cứu ngay khi xảy ra tình huống này.

- Cung cấp cho người bệnh các tài liệu hướng dẫn về giảm thiểu biến cố bất lợi khi sử dụng methadon.

Nguồn: https://ansm.sante.fr/actualites/methadone-lansm-rappelle-le-bon-usage-de-ces-medicaments-pour-reduire-le-risque-de-surdose-et-dinteractions-medicamenteuses
Điểm tin: SV. Nguyễn Phương Chinh
Hiệu đính: DS. Trần Thanh Hà; Phụ trách: DS. Bùi Thị Phương Thảo