Mới đây, một nghiên cứu phân tích meta được công bố trên tạp chí The Lancet, bao gồm 151 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên và 17 báo cáo từ Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) với sự tham gia của gần 60.000 người. Nghiên cứu so sánh tác dụng không mong muốn của 30 thuốc chống trầm cảm được sử dụng trong thời gian trung vị 8 tuần. Kết quả cho thấy có sự khác biệt đáng kể giữa các thuốc, đặc biệt liên quan đến một số chỉ số tim mạch - chuyển hóa (chi tiết tại hình).

Bảng tổng hợp các thông số tim mạch - chuyển hóa liên quan đến tác dụng không mong muốn khi sử dụng các thuốc chống trầm cảm

Trong các chỉ số được theo dõi, biến đổi về cân nặng là một trong những thông số có sự khác biệt rõ rệt nhất giữa các thuốc chống trầm cảm trong nghiên cứu. Nghiên cứu ghi nhận mức chênh lệch khoảng 4 kg giữa agomelatin - loại thuốc gây giảm cân nhiều nhất (giảm -2,44 kg) và maprotilin (tăng +1,82 kg). Sự khác biệt về thông số chuyển hóa giữa các thuốc chống trầm cảm cũng được thể hiện qua ảnh hưởng lên mức cholesterol toàn phần. Cụ thể, mức tăng được ghi nhận rõ rệt với venlafaxin, duloxetin và paroxetin, trong khi không ghi nhận sự gia tăng đối với citalopram. Trong khi đó, chỉ có duloxetin được ghi nhận gây ảnh hưởng đến lượng đường trong máu (tăng +0,30 mmol/L).

Về mặt huyết động học, sự khác biệt rõ rệt về tác động giữa các thuốc cũng được báo cáo. Cụ thể, nghiên cứu ghi nhận nhịp tim chênh lệch 21 nhịp/phút giữa fluvoxamin (giảm -8,2 nhịp/phút) và nortriptylin (tăng +13,8 nhịp/phút). Đồng thời, huyết áp tâm thu trên bệnh nhân thay đổi hơn 11 mmHg, dao động từ giảm với nortriptyline (giảm -6,7 mmHg) và tăng với doxepine (tăng +4,9 mmHg), cho thấy sự khác biệt rõ rệt về ảnh hưởng lên thông số tim mạch giữa các hoạt chất. Một số thuốc chống trầm cảm, bao gồm duloxetin, có liên quan đến sự tăng men gan (transaminase) và phosphatase kiềm. Mặc dù mức tăng không lớn, kết quả này có thể tương quan với một trường hợp ứ mật hiếm gặp đã được báo cáo khi sử dụng thuốc chống trầm cảm.

Tuy nhiên, các tác giả không tìm thấy bằng chứng chắc chắn nào cho thấy các thuốc chống trầm cảm làm thay đổi đáng kể khoảng QT hoặc nồng độ natri, kali, ure và creatinin trong máu về mặt lâm sàng. 

Các kết quả này gợi ý nhân viên y tế trong việc lựa chọn thuốc chống trầm cảm có thể được cá thể hóa dựa trên đặc điểm thông số tim mạch - chuyển hóa của từng bệnh nhân. Tuy nhiên, cần thận trọng khi áp dụng do các thử nghiệm lâm sàng chủ yếu được tiến hành trên đối tượng bệnh nhân trẻ, ít bệnh mắc kèm và được theo dõi trong thời gian ngắn. Do vậy, điều này có thể làm giảm ước tính nguy cơ ở người cao tuổi, đồng thời nghiên cứu cũng chưa đánh giá đầy đủ các ảnh hưởng chuyển hóa khi sử dụng dài hạn.