Glucocorticoid và nguy cơ rối loạn tâm thần cần khởi trị với thuốc ức chế tái hấp thu serotonin (SSRI) trên bệnh nhân viêm khớp dạng thấp: Thông tin từ Bản tin BIP Occitane số 03/2026

Rối loạn miễn dịch và tình trạng viêm mạn tính được cho là có liên quan đến sự phát triển của các rối loạn lo âu, tuy nhiên cơ chế cụ thể vẫn chưa được làm rõ. Để đánh giá tác động của thuốc ức chế miễn dịch mạnh như glucocorticoid, một nghiên cứu bệnh - chứng đã được thực hiện nhằm xác định mối liên quan giữa việc sử dụng glucocorticoid đường toàn thân và việc bắt đầu điều trị bằng thuốc ức chế tái hấp thu serotonin (SSRI) - một tiêu chí gián tiếp đại diện cho các rối loạn tâm thần kinh cần can thiệp bằng thuốc (chủ yếu là lo âu và/hoặc trầm cảm). Nghiên cứu dựa trên dữ liệu từ hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu tại Vương quốc Anh (CPRD Aurum), bao gồm các bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên được chẩn đoán viêm khớp dạng thấp từ ngày 01/01/2010 đến 31/12/2019.   

 

Trong nghiên cứu này, các bệnh nhân viêm khớp dạng thấp có đơn thuốc SSRI đầu tiên (nhóm bệnh) được ghép cặp với những bệnh nhân không sử dụng SSRI (nhóm chứng) theo giới tính, năm sinh, thời gian mắc viêm khớp dạng thấp và cơ sở khám chữa bệnh. Những bệnh nhân có tiền sử chẩn đoán trầm cảm hoặc từng sử dụng thuốc chống trầm cảm trước thời điểm đưa vào thuần tập đã được loại trừ.   

 

Dữ liệu từ 128.595 bệnh nhân viêm khớp dạng thấp, nghiên cứu xác định được 3.134 bệnh nhân nhóm bệnh và 4.142 bệnh nhân nhóm chứng. Sau khi hiệu chỉnh, kết quả cho thấy cả việc phơi nhiễm với glucocorticoid trong vòng 6 tháng gần đây (aOR: 1,53; KTC 95%: 1,32–1,78) và phơi nhiễm trong khoảng 6–12 tháng trước đó (aOR: 1,40; KTC 95%: 1,07–1,83) đều làm tăng đáng kể nguy cơ phải khởi trị bằng SSRI. Ngược lại, việc sử dụng thuốc cách thời điểm đánh giá trên 1 năm không làm tăng nguy cơ này một cách có ý nghĩa thống kê (aOR: 1,07; KTC 95%: 0,93–1,23). Nguy cơ này độc lập với liều tích lũy hoặc số đơn thuốc glucocorticoid được kê trong vòng một năm trước thời điểm đánh giá.  

 

Kết quả nghiên cứu cho thấy việc sử dụng glucocorticoid đường toàn thân ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp có liên quan đến sự gia tăng khả năng cần bắt đầu điều trị bằng thuốc SSRI, đặc biệt là trong vòng 1 năm sau khi dùng thuốc. Mặc dù nghiên cứu chưa thể tách biệt hoàn toàn tác động dược lý trực tiếp của glucocorticoid với yếu tố gây nhiễu từ các đợt bùng phát cấp tính của bệnh viêm khớp dạng thấp, bác sĩ lâm sàng vẫn cần hết sức lưu ý và giám sát chặt chẽ các biểu hiện lo âu, trầm cảm ở bệnh nhân trong và sau quá trình điều trị bằng nhóm thuốc này.

 

Điểm tin: DS. Trần Thanh Hà