Gần đây, Cơ quan Quản lý Dược phẩm và Sinh phẩm y tế Pháp (ANSM) đã ghi nhận được trường hợp xuất hiện ảo giác sau khi sử dụng chế phẩm chứa trimethoprim đơn thành phần tại Pháp (Biệt dược: Delprim). Cụ thể, bệnh nhân nữ 76 tuổi xuất hiện ảo giác khoảng 1 giờ sau khi uống duy nhất một viên trimethoprim để điều trị viêm bàng quang. Bệnh nhân được đưa vào khoa cấp cứu, sau đó được chụp cộng hưởng từ não và kết quả hoàn toàn bình thường. Các triệu chứng này tự hết vào ngày hôm sau mà không cần ngừng các thuốc đang sử dụng đồng thời như escitalopram và aflibercept.

Hiện nay, các chế phẩm phối hợp sulfamethoxazol và trimethoprim đã đề cập ảo giác là tác dụng không mong muốn hiếm gặp, trong khi các chế phẩm trimethoprim đơn thành phần tại Pháp chưa đề cập đến phản ứng này. Các tài liệu y văn chủ yếu mô tả các trường hợp ảo giác liên quan đến dạng phối hợp sulfamethoxazol và trimethoprim với một số yếu tố nguy cơ bao gồm tuổi cao, tiền sử rối loạn tâm thần và tình trạng suy giảm miễn dịch.

Cơ chế bệnh sinh được lý giải do sulfamethoxazol và trimethoprim có khả năng qua được hàng rào máu não và phân bố nhanh chóng vào dịch não tủy, từ đó có thể gây ra các tác dụng không mong muốn trên thần kinh và tâm thần. Ngoài ra, Trimethoprim có tác dụng ức chế enzym dihydrofolate reductase, dẫn đến giảm hình thành tetrahydrofolat là dạng hoạt động của acid folic cần thiết cho quá trình tổng hợp ADN. Nhiều nghiên cứu cho thấy thiếu hụt acid folic liên quan đến các rối loạn thần kinh và tâm thần, bao gồm sa sút trí tuệ, trầm cảm và suy giảm nhận thức. Trong trường hợp này, các tác giả cũng cho rằng nên cân nhắc việc định lượng acid folic huyết thanh để đánh giá cụ thể hơn.

Do có mối liên quan chặt chẽ về thời gian xuất hiện phản ứng và việc không xác định được nguyên nhân nào khác, nhóm tác giả đánh giá trimethoprim có nhiều khả năng là nguyên nhân gây ra biến cố ảo giác trên bệnh nhân. Và nhận định tín hiệu an toàn này cần được phổ biến và theo dõi chặt chẽ, đặc biệt khi sử dụng trimethoprim trên đối tượng bệnh nhân cao tuổi.

Nguồn:https://www.chu-montpellier.fr/fileadmin/medias/Services/Pharmacie/crpv/BIP-2025/BIP-2025-4.pdf

Điểm tin: SV. Nguyễn Thị Thu Huyền

Hiệu đính: DS. Nguyễn Hà Nhi